آسیب‌های ورزشی زانو
بازگشت آگاهانه
به حرکت

مفصل زانو محل ارتباط استخوان ران، درشت‌نی و کشکک است. نازک‌نی در کنار ساق قرار دارد. رباط صلیبی قدامی یا ACL به کنترل جلو رفتن درشت‌نی و پایداری چرخشی کمک می‌کند؛ PCL حرکت بیش از حد درشت‌نی به عقب را محدود می‌کند. رباط‌های جانبی در دو طرف زانو قرار دارند. دو منیسک داخلی و خارجی، بافت‌های فیبری‌غضروفی هلالی هستند که بار را توزیع می‌کنند؛ این بافت‌ها با غضروف صاف پوشاننده سطح مفصل یکسان نیستند.

پشتوانه و محدودیت شواهد: منبع آموزشی AAOS ساختار و نقش بافت‌ها را توضیح می‌دهد؛ مدل سه‌بعدی این صفحه، اطلس آموزشی است و MRI یا آناتومی اختصاصی شما نیست. [1]، [2]

تغییر جهت ناگهانی، فرود و برخورد می‌توانند به زانو آسیب بزنند. پارگی ACL اغلب بدون برخورد مستقیم هم رخ می‌دهد. صدای تق همراه ورم سریع و احساس ناپایداری، احتمال آسیب مهم را مطرح می‌کند. درد خط مفصل، گیرکردن و محدودیت حرکت ممکن است با آسیب منیسک دیده شود. صدای زانو به‌تنهایی نشانه پارگی نیست و بهتر شدن درد نیز به معنی ترمیم کامل بافت نیست.

پشتوانه و محدودیت شواهد: علائم ACL، منیسک، شکستگی و آسیب کشکک می‌توانند همپوشانی داشته باشند؛ تشخیص به شرح حال و معاینه نیاز دارد. [1]، [2]

فعالیت دردناک و حرکات چرخشی را متوقف کنید. کمپرس سرد با پوشش پارچه‌ای، هر بار حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، می‌تواند درد را کاهش دهد؛ یخ را مستقیم روی پوست قرار ندهید. بالا نگه‌داشتن پا و بانداژ ملایم ممکن است به کنترل ورم کمک کند؛ فشار بانداژ نباید باعث سردی، گزگز یا تغییر رنگ پا شود. اگر تحمل وزن دردناک است، درباره عصا یا حمایت مناسب راهنمایی بگیرید. بی‌حرکتی طولانی و تمرین شدید خودسرانه مناسب همه آسیب‌ها نیست.

پشتوانه و محدودیت شواهد: اقدامات اولیه علامت را کنترل می‌کنند و پارگی رباط یا منیسک را به‌تنهایی درمان نمی‌کنند. شدت آسیب و سلامت پوست و گردش خون در انتخاب روش اهمیت دارد. [2]

پزشک دامنه حرکت، ورم، حساسیت خط مفصل، وضعیت کشکک و پایداری رباط‌ها را بررسی می‌کند. تست‌هایی مانند لاکمن یا مک‌موری باید توسط فرد آموزش‌دیده انجام شوند. عکس ساده برای بررسی شکستگی و وضعیت استخوان کاربرد دارد؛ MRI برای ارزیابی رباط، منیسک، غضروف و آسیب‌های همراه کمک‌کننده است. انتخاب تصویربرداری به مکانیسم، علائم و یافته‌های معاینه وابسته است. هر یافته MRI علت درد نیست و هر آسیب هم به MRI فوری نیاز ندارد.

پشتوانه و محدودیت شواهد: AAOS بر تفسیر تصویربرداری در کنار شرح حال و معاینه تأکید دارد؛ در آسیب حاد منیسک MRI روش تشخیصی ترجیحی در صورت نیاز به تصویربرداری بافت نرم است. [1]، [2]

توانبخشی ساختاریافته، کنترل التهاب و تقویت عضلات بخشی از درمان ACL هستند؛ چه جراحی انجام شود چه نشود. تصمیم برای بازسازی به ناپایداری علامت‌دار، سن و بلوغ اسکلتی، فعالیت چرخشی، آسیب همراه و ترجیح آگاهانه بیمار بستگی دارد. در ورزش‌های همراه تغییر جهت و در ناپایداری مداوم، جراحی ممکن است مناسب‌تر باشد. بازسازی معمولاً با جایگزینی رباط با گرافت انجام می‌شود؛ ترمیم مستقیم برای الگوهای منتخب است و با بازسازی یکسان نیست.

پشتوانه و محدودیت شواهد: توصیه عمومی یکسان برای همه پارگی‌ها درست نیست. انتخاب گرافت هم به سن، فعالیت، محل برداشت و خطر شکست وابسته است؛ برند ابزار به‌تنهایی نتیجه را تعیین نمی‌کند. [1]، [3]

نوع و محل پارگی، کیفیت بافت، علائم مکانیکی و آسیب‌های همراه تعیین می‌کنند کدام درمان مناسب است. برخی پارگی‌ها با درمان غیرجراحی مدیریت می‌شوند. در پارگی قابل ترمیم، بخیه و حفظ منیسک می‌تواند مطرح باشد؛ در موارد منتخب، برداشت محدود بخش غیرقابل ترمیم انجام می‌شود. هر پارگی ناحیه کم‌خون الزاماً به برداشت نیاز ندارد. پارگی فرسایشی همراه آرتروز با پارگی حاد ورزشکار درمان یکسانی ندارد. زانوی واقعاً قفل‌شده نیاز به ارزیابی سریع دارد.

پشتوانه و محدودیت شواهد: ترمیم برای همه پارگی‌ها ممکن نیست و معمولاً به محافظت و دوره توانبخشی متفاوتی نسبت به منیسکتومی جزئی نیاز دارد. [2]

آسیب رباط‌های جانبی، PCL، دررفتگی کشکک، شکستگی و آسیب تاندون نیز ممکن است رخ دهد. در درد تدریجی جلوی زانو، مشکل کشکک‌رانی یا تاندون مطرح است و با پارگی حاد منیسک فرق دارد. بسیاری از آسیب‌های منفرد رباط داخلی با برنامه محافظتی و توانبخشی درمان می‌شوند؛ آسیب چندرباطی یا دررفتگی زانو ممکن است با خطر عروقی همراه باشد و فوریت بیشتری دارد. در نوجوانان، صفحات رشد و آسیب‌های کنده‌شدگی استخوان در تصمیم درمان مهم‌اند.

پشتوانه و محدودیت شواهد: فهرست علل، ابزار خودتشخیصی نیست. سردی پا، اختلال حس یا تغییر شکل پس از ضربه، نیازمند بررسی فوری عروق و اعصاب است. [1]، [4]

هدف‌های اولیه معمولاً کنترل ورم، بازیابی حرکت مناسب و فعال‌سازی عضله چهارسر است. سپس تقویت پیشرونده، کنترل لگن و تنه، تعادل و تمرینات اختصاصی رشته اضافه می‌شوند. محدودیت تحمل وزن و خم‌شدن بعد از ترمیم منیسک ممکن است با بازسازی تنها ACL متفاوت باشد. زمان‌بندی دقیق را نوع آسیب، روش جراحی و پاسخ زانو تعیین می‌کند. درد یا ورم رو به افزایش پس از تمرین، علامت نیاز به بازبینی بار تمرین است.

پشتوانه و محدودیت شواهد: راهنمای Aspetar از توانبخشی مبتنی بر تمرین و سنجش پیشرفت حمایت می‌کند. قطعیت شواهد بسیاری از اجزا بسیار پایین است و بخشی از توصیه‌ها بر اجماع متخصصان تکیه دارند. [3]

بازگشت از تمرین کنترل‌شده به تمرین کامل و سپس مسابقه، یک روند تدریجی است. درد و ورم، دامنه حرکت، قدرت عضله، کیفیت فرود و تغییر جهت، آزمون‌های عملکردی و آمادگی روانی باید بررسی شوند. پس از بازسازی ACL، برای ورزش‌های چرخشی معمولاً ماه‌های زیادی توانبخشی لازم است؛ عدد ۹ یا ۱۲ ماه به‌تنهایی تضمین ایمنی نیست. تقارن دو پا نیز ممکن است ضعف هر دو پا را پنهان کند؛ قدرت مطلق و کیفیت حرکت هم اهمیت دارند.

پشتوانه و محدودیت شواهد: راهنمای Aspetar معیارهایی برای پیشرفت پیشنهاد می‌کند، اما شواهد تعیین یک مجموعه معیار قطعی ترخیص محدود است. تصمیم مشترک و ارزیابی چندبعدی لازم است؛ هیچ آزمونی خطر آسیب مجدد را صفر نمی‌کند. [3]

تمرین‌های عصبی‌عضلانی شامل تقویت، تعادل، کنترل تنه و آموزش فرود و تغییر جهت می‌توانند خطر آسیب را در برنامه‌های مناسب کاهش دهند. این برنامه‌ها باید منظم، متناسب با سن و رشته و با اجرای صحیح باشند. افزایش ناگهانی بار تمرین، خستگی و بازگشت شتاب‌زده پس از آسیب، نیاز به توجه دارند. کفش و سطح زمین مناسب کمک‌کننده‌اند، اما هیچ وسیله‌ای جای آمادگی و تکنیک را نمی‌گیرد.

پشتوانه و محدودیت شواهد: مرور نظام‌مند منبع ۵ بر ورزشکاران زن جوان تمرکز دارد؛ اندازه اثر آن را نباید به همه افراد تعمیم داد. اثر پیشگیری به اجرای صحیح و پایبندی وابسته است و خطر را صفر نمی‌کند. [5]