سوالات متداول تعویض مفصل زانو و لگن
پاسخ به 61 پرسشی که طی سالها فعالیت بالینی، بیشترین تکرار را در مطب و مشاورههای دکتر شایان توابی، فوقتخصص جراحی و تعویض مفصل زانو و لگن، داشتهاند؛ از علائم اولیهی آرتروز تا جزئیات دوران نقاهت، عوارض احتمالی و انتخاب پروتز مناسب.
؟ آرتروز زانو یا لگن چیست؟
آرتروز اصطلاحی است که برای توصیف یک فرایند تدریجی تخریب مفصل بهکار میرود؛ این بیماری با ساییدگی و نازکشدن غضروف پوشانندهی سطح مفصل آغاز میشود و در صورت عدم کنترل، بهمرور به تخریب کامل سطح مفصلی، ایجاد درد، محدودیت حرکتی و بدشکلی اندام منجر میشود.
؟ علت زانودرد ناگهانی چیست؟
زانودرد ناگهانی میتواند ناشی از طیف وسیعی از آسیبها باشد؛ از آسیب غضروف، منیسک، رباطهای صلیبی و جانبی یا کپسول مفصل گرفته تا آسیب عضلات و بافت نرم اطراف زانو. گاهی درد ارجاعی از ستون فقرات کمر یا التهاب مفصلی در بیماریهای روماتولوژیک نیز بهصورت درد ناگهانی زانو بروز میکند. تشخیص دقیق علت، نیازمند معاینهی بالینی و در صورت لزوم تصویربرداری توسط پزشک متخصص است.
؟ علت خشکی و سنگینی زانو چیست؟
خشکی و سنگینی زانو معمولاً نشانهی ضعف عضلات اندام تحتانی است که میتواند در پی بیماریهای عضلانی یا تنگی کانال نخاعی ایجاد شود؛ آرتروز زانو در این موارد بیشتر یک علت ثانویه است و باید در کنار وضعیت ستون فقرات و عضلات بررسی شود.
؟ چرا زانوهایم دارد پرانتزی میشود؟
پرانتزیشدن (یا برعکسِ آن، ضربدریشدن) زانوها معمولاً نتیجهی تخریب غضروف در بخش داخلی یا خارجی مفصل است؛ این تخریب میتواند ناشی از پاتولوژی خودِ زانو یا در پی تنگی کانال نخاعی و ضعف عضلانی رخ دهد که بهمرور محافظت طبیعی مفصل را کاهش داده و روند ساییدگی را تسریع میکند.
؟ علت آرتروز چیست؟
هر عاملی که فشار مکانیکی روی مفصل را افزایش دهد یا مستقیماً به غضروف آسیب برساند میتواند زمینهساز آرتروز باشد؛ از جمله عوامل ژنتیکی مانند نرمی غضروف، ضربه و تروما، ضعف عضلانی، اضافهوزن و در مواردی نکروز عروقی با علت نامشخص.
؟ آبآوردن زانو به چه علتی است؟
مفصل بهعنوان یک مکانیسم دفاعی، در پاسخ به هر نوع آسیب به اجزای داخلی خود شروع به ترشح مایع مفصلی میکند؛ بنابراین تورم یا «آبآوردن» زانو میتواند نشانهی آسیب مکانیکی، بیماریهای التهابی یا حتی عفونت مفصل باشد. در صورتیکه این تورم با قرمزی شدید، گرمی موضعی یا تب همراه باشد، مراجعهی فوری به پزشک ضروری است.
؟ آیا صافی کف پا روی زانو و کمر و دردهای آنها تأثیر دارد؟
بله. قوس کف پا نقش مهمی در توزیع صحیح وزن هنگام راهرفتن دارد. اختلال در این قوس، الگوی راهرفتن را تغییر داده و فشار مضاعفی بر مچ پا، زانو، لگن و حتی ستون فقرات وارد میکند که در طول زمان میتواند زمینهساز آسیب و درد در این نواحی شود. در موارد شدید، استفاده از کفی طبی یا حتی جراحی اصلاحی توصیه میشود.
؟ علت زانودرد شبانه چیست؟
دردی که بیشتر در شب و هنگام استراحت ظاهر میشود، در بیماریهای التهابی مفصل و مراحل پیشرفتهی آرتروز شایعتر است؛ چون در حالت سکون فشار وزن از روی مفصل برداشته میشود اما التهاب داخلمفصلی همچنان درد را تحریک میکند. تداوم درد شبانه، بهویژه اگر باعث بیدارشدن مکرر از خواب شود، از نشانههای مهم برای بررسی توسط ارتوپد است.
؟ سن مناسب برای تعویض مفصل زانو چیست؟
سن طلایی برای تعویض مفصل زانو در منابع مختلف کمی متفاوت ذکر شده، اما بهطور میانگین بین ۵۵ تا ۶۵ سال است. با این حال سن بهتنهایی معیار تصمیمگیری نیست؛ ملاک اصلی میزان درد و ناتوانی جسمی ایجادشده در بیمار است و در صورت وجود شرایط لازم، این جراحی در هر سنی قابل انجام است.
؟ چه زمانی تعویض مفصل زانو توصیه میشود؟
مهمترین معیار (اندیکاسیون) برای تعویض مفصل زانو، درد شدید و ناتوانی قابلتوجه بیمار در انجام فعالیتهای روزمره است. زمانی که درمانهای غیرجراحی مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریقات دیگر پاسخگو نباشند، جراحی تعویض مفصل مؤثرترین راهحل خواهد بود.
؟ آیا تأخیر در مراجعه یا بهتعویقانداختن جراحی مجاز است؟
در صورتیکه بیمار دچار درد شدید و لنگش محسوس باشد، تأخیر در درمان بهدلیل اختلال در الگوی راهرفتن، فشار مضاعفی بر سایر مفاصل اندام تحتانی و بهویژه ستون فقرات وارد میکند؛ به همین دلیل توصیه میشود از تأخیر طولانی در مراجعه و درمان پرهیز شود، چون نتیجهی نهایی جراحی نیز میتواند با تأخیر زیاد کاهش یابد.
؟ آیا فرد بالای ۸۰ سال هم میتواند تعویض مفصل زانو یا لگن انجام دهد؟
بله؛ اگر بیمار از نظر جسمی شرایط لازم برای انجام جراحی و بیحسی یا بیهوشی را داشته باشد، سن بهتنهایی محدودیتی برای تعویض مفصل ایجاد نمیکند و این جراحی در سنین بالا نیز با موفقیت قابل انجام است.
؟ چه درمانهایی بهجز تعویض مفصل برای آرتروز زانو یا لگن وجود دارد؟
بسته به شدت تخریب، میزان درد و ناتوانی بیمار و گرید آرتروز، درمان از مراحل خفیف با اصلاح سبک زندگی و کنترل درد آغاز شده و در مراحل متوسط با دارو، فیزیوتراپی و تزریقات داخلمفصلی ادامه مییابد؛ اما در مراحل پیشرفتهی آرتروز معمولاً هیچکدام از این روشها پاسخگو نیستند و تعویض مفصل تنها درمان قطعی محسوب میشود.
؟ آیا تزریق سلول بنیادی برای آرتروز مؤثر است؟
تزریقات داخلمفصلی طیف وسیعی از داروها از جمله سلول بنیادی، PRP، هیالورونیکاسید (غضروفساز)، ازون و حتی کورتون را شامل میشود. این روشها بیشتر در آرتروز خفیف تا متوسط مؤثرند و نقشی تسکیندهنده یا پیشگیرانه دارند؛ ترمیم واقعی غضروف تاکنون برای هیچیک از این روشها بهطور قطعی تأیید نشده و برای آرتروز پیشرفته، تنها درمان قطعی، تعویض مفصل زانوست. تصمیم به استفاده از این تزریقات باید با صلاحدید ارتوپد متخصص گرفته شود.
؟ آیا با وجود دیابت هم میتوان تعویض مفصل زانو یا لگن انجام داد؟
بله، به شرطی که دیابت بیمار تحت کنترل باشد؛ معمولاً توصیه میشود قند خون سهماهه (HbA1c) پیش از جراحی زیر ۷ و ترجیحاً زیر ۶.۵ باشد. در غیر اینصورت خطر عوارض جراحی، بهویژه عفونت، بهطور قابلتوجهی افزایش مییابد.
؟ آیا بیمار با مشکلات قلبی میتواند تعویض مفصل زانو یا لگن انجام دهد؟
بله. از آنجا که این جراحی میتواند با بیحسی نخاعی و بدون نیاز به بیهوشی عمومی انجام شود، در صورت تأیید متخصص قلب و متخصص بیهوشی، اکثر بیماران قلبی نیز قادر به انجام این جراحی خواهند بود.
؟ آیا در صورت پوکی استخوان شدید امکان جراحی تعویض مفصل وجود دارد؟
بله؛ با در نظرگرفتن تمهیدات ویژهی جراحی، درمان همزمان پوکی استخوان و استفاده از پروتزهای اختصاصی طراحیشده برای استخوانهای شکننده، جراحی تعویض مفصل در این بیماران نیز با موفقیت قابل انجام است.
؟ آیا با وزن بالا امکان جراحی تعویض مفصل وجود دارد؟
در بیماران با اضافهوزن قابلتوجه، معمولاً توصیه میشود ابتدا کاهش وزن انجام شود و سپس جراحی صورت گیرد. در غیر اینصورت، جراحی حداقل در وزن زیر صد کیلوگرم و در بیمارانی که پیش از عمل توانایی راهرفتن دارند قابل انجام است؛ عوارض احتمالی بیشتر در این گروه از بیماران باید توسط جراح توضیح داده شود و همکاری کامل بیمار در دوران نقاهت الزامی است.
؟ آیا فیزیوتراپی پیش یا پس از تعویض مفصل زانو الزامی است؟
در روشهای نوین جراحی که هماکنون در مراکز پیشرفته از جمله خانه زانو انجام میشود، نیاز به فیزیوتراپی پیش یا پس از تعویض مفصل به حداقل ممکن کاهش یافته و در اکثر بیماران ضرورتی ندارد؛ هرچند در موارد خاص، بنا به تشخیص جراح، برنامهی توانبخشی اختصاصی توصیه میشود.
؟ انتخاب نوع بیحسی یا بیهوشی برای این جراحی چگونه انجام میشود؟
در بیشتر مراکز پیشرفته، تعویض مفصل زانو و لگن با بیحسی نخاعی (اسپاینال) انجام میشود که نسبت به بیهوشی عمومی عوارض کمتری برای قلب و ریه دارد و بازیابی سریعتری به همراه میآورد. انتخاب نهایی نوع بیحسی یا بیهوشی بسته به شرایط جسمی بیمار، نظر متخصص بیهوشی و صلاحدید جراح تعیین میشود.
؟ آیا با مشکلات ستون فقرات یا تنگی کانال نخاعی هم میتوان تعویض مفصل انجام داد؟
بله؛ اما از آنجا که تنگی کانال نخاعی میتواند علائمی مشابه آرتروز زانو ایجاد کند، پیش از تصمیمگیری برای جراحی تعویض مفصل، ارزیابی دقیق برای افتراق منشأ درد (زانو یا ستون فقرات) ضروری است. در صورت وجود همزمان هر دو مشکل، برنامهی درمانی باید با هماهنگی ارتوپد و متخصص ستون فقرات تنظیم شود.
؟ طولمدت جراحی تعویض مفصل زانو چقدر است؟
طولمدت جراحی به تجربهی جراح و تیم جراحی، نوع پروتز و میزان تخریب مفصل بستگی دارد و بهطور میانگین بین یک تا سه ساعت برای هر زانو متغیر است؛ برای مثال دکتر شایان توابی این زمان را برای هر زانو حدود ۴۵ دقیقه و برای جراحی همزمان دو زانو در مجموع حدود یکونیم ساعت اعلام میکند. بهتر است این موضوع را مشخصاً از جراح معالج خود بپرسید.
؟ آیا تعویض همزمان دو زانو با هم امکانپذیر و بیخطر است؟
تعویض همزمان دو مفصل زانو نیازمند تجربهی بالاتر جراح است؛ در صورتیکه توسط ارتوپدی با تبحر و تجربهی کافی انجام شود، خطر یا عوارض آن نسبت به تعویض یکطرفه بیشتر نیست و در بیماران انتخابشده، مزایای قابلتوجهی از جمله یک دورهی بیهوشی و یک دورهی نقاهت مشترک به همراه دارد.
؟ آیا با تعویض مفصل زانو، پرانتزیبودن زانوها هم اصلاح میشود؟
بله؛ در حین جراحی تعویض مفصل، راستای اندام تحتانی اصلاح و همترازی و طول اندام نیز بازیابی میشود و معمولاً نیازی به جراحی جداگانه برای اصلاح بدشکلی زانو نخواهد بود.
؟ اصلاح زانوی پرانتزی بدون جراحی امکانپذیر است؟
اصلاح کامل پرانتزیبودن زانو بدون اقدام جراحی تقریباً غیرممکن است. در صورتیکه مفصل هنوز سالم باشد، جراحی اصلاحی استئوتومی و در صورت تخریب پیشرفتهی مفصل، جراحی تعویض مفصل انجام میشود؛ در مراحل ابتدایی و خفیف، استفاده از بریس و تقویت عضلانی از طریق فیزیوتراپی میتواند از پیشرفت بیشتر بدشکلی جلوگیری کند.
؟ تفاوت جراحیهای سابواستوس و کینماتیک با روش سنتی چیست؟
این تکنیکهای نوین که با آسیب کمتر به بافت نرم و عضلات انجام میشوند، در بیماران انتخابی منجر به کاهش طول دورهی نقاهت و افزایش رضایتمندی بیمار پس از جراحی میشوند؛ انتخاب روش مناسب برای هر بیمار باید توسط جراح و بر اساس شرایط اختصاصی مفصل تعیین شود.
؟ تفاوت تعویض کامل و تعویض نیمه (پارسیل) مفصل زانو چیست؟
در تعویض کامل مفصل زانو، تمام سطوح مفصلی تعویض میشوند؛ در حالیکه تعویض نیمه یا پارسیل تنها در بیمارانی که تخریب محدود به یک بخش از مفصل دارند و رباطهای اصلی زانو سالم هستند، قابل انجام است. مزیت این روش حفظ بافت طبیعی بیشتر و دورهی نقاهت کوتاهتر است، اما انتخاب بین این دو روش کاملاً وابسته به میزان و محل تخریب مفصل بیمار است و باید توسط ارتوپد پس از بررسی دقیق تصویربرداری تعیین شود.
؟ مدت بستری در بیمارستان برای جراحی تعویض مفصل زانو چقدر است؟
مدت بستری در مراکز و توسط جراحان مختلف متفاوت است، اما همواره تلاش بر بهحداقلرساندن این زمان است؛ برای مثال در بیماران مراجعهکننده به خانه زانو، مدت بستری برای جراحی همزمان دو زانو در مجموع ۴۸ ساعت (دو روز کامل) است.
؟ دوران نقاهت تعویض مفصل زانو و لگن چقدر است؟
دوران نقاهت و توانبخشی پس از تعویض مفصل زانو یا لگن به شرایط جسمی بیمار بستگی دارد، اما بهطور میانگین بین ۶ تا ۱۲ هفته متغیر است. در بیماران با وزن بالا یا همراه با ضعف عضلانی و تنگی کانال نخاعی کمری، این دوره میتواند تا ۱۶ تا ۲۴ هفته نیز افزایش یابد.
؟ بیمار بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن چگونه راه میرود، با عصا یا واکر؟
بهطور میانگین بیماران به مدت ۴ تا ۶ هفته نیازمند استفاده از وسایل کمکی مانند زانوبند، عصا یا واکر برای راهرفتن هستند تا تعادل و قدرت عضلانی لازم بهطور کامل بازگردد.
؟ بیمار از چه زمانی بعد از جراحی میتواند راه برود؟
بیماران بلافاصله پس از جراحی و بهمحض بازگشت هوشیاری کامل و توانایی حفظ تعادل میتوانند با کمک راه بروند؛ توصیه میشود از همان روز بعد از عمل، راهاندازی بیمار با وسایل کمکی مناسب و تحت نظارت پرستار یا فیزیوتراپیست آغاز شود.
؟ آیا بعد از تعویض همزمان دو زانو بیمار قادر به راهرفتن خواهد بود؟
بله؛ بلافاصله پس از جراحی همزمان دو زانو، بیمار با استفاده از وسایل کمکی مانند واکر و زانوبند راهاندازی میشود و معمولاً تا ۴ تا ۶ هفته از این وسایل استفاده خواهد کرد.
؟ آیا بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن محدودیتی در خم و راستشدن مفصل ایجاد میشود و آیا میتوانم روی زمین بنشینم؟
با پیشرفت چشمگیر طراحی پروتزها و افزایش مهارت و تجربهی جراحان ارتوپد، امروزه هیچ محدودیت مشخصی برای دامنهی حرکتی مفصل پس از تعویض تعریف نشده و اکثر بیماران به دامنهی حرکتی مناسبی برای فعالیتهای روزمره دست مییابند.
؟ آیا استفاده از دوچرخهی ثابت و تردمیل بعد از تعویض مفصل توصیه میشود؟
در مراحل اولیهی توانبخشی، استفادهی کوتاهمدت از این وسایل میتواند به تقویت عضلات و تسریع بهبودی کمک کند؛ اما استفادهی طولانیمدت و مکرر از دوچرخهی ثابت یا تردمیل توصیه نمیشود، چون میتواند فشار مکانیکی مضاعف بر پروتز وارد کرده و طولعمر آن را کاهش دهد.
؟ مهمترین عامل بهبودی بیماران پس از تعویض مفصل زانو یا لگن چیست؟
بر اساس مطالعات موجود، مهمترین عامل در بهبودی زودهنگام بیماران، روحیهی بالا و انگیزهی بیمار همراه با توانایی جسمی مناسب برای همکاری در برنامهی راهاندازی و توانبخشی پس از جراحی است.
؟ چه مدت بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن میتوانم رانندگی کنم؟
بهطور معمول بازگشت به رانندگی حدود ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی و پس از اطمینان از قدرت کافی عضلات و توانایی واکنش سریع پا (بهویژه برای ترمز اضطراری) امکانپذیر است؛ این زمانبندی باید حتماً با تأیید جراح معالج تنظیم شود.
؟ چه مدت پس از تعویض مفصل میتوانم به سرکار بازگردم؟
بازگشت به کار به نوع شغل بستگی دارد؛ مشاغل غیرفیزیکی و پشتمیزی معمولاً ۴ تا ۶ هفته پس از جراحی، و مشاغلی که نیاز به ایستادن طولانی یا فعالیت بدنی سنگین دارند معمولاً ۳ تا ۴ ماه پس از جراحی و با تأیید جراح قابل شروع مجدد هستند.
؟ خطر آمبولی بهدنبال جراحی تعویض مفصل زانو و لگن چقدر است؟
با توجه به پیشرفتهای مدرن در شیوهی جراحی، بررسیهای دقیق پیش از عمل، استفاده از داروهای پیشگیریکننده از لخته و راهاندازی سریع بیمار پس از جراحی، خطر آمبولی در حال حاضر بسیار پایین است. برای مثال، در حدود ۵٬۰۰۰ جراحی تعویض همزمان دو زانو در خانه زانو، مورد آمبولی تأییدشدهای گزارش نشده است؛ با این حال رعایت توصیههای پزشک پس از جراحی برای کاهش این خطر ضروری است.
؟ درد بعد از تعویض مفصل زانو و لگن چقدر است و چگونه کنترل میشود؟
با توجه به ماژور بودن این جراحی، درد پس از عمل طبیعی است، اما روشهای مؤثری برای کنترل آن بهکار گرفته میشود. برای مثال در خانه زانو، کنترل درد از طریق بیحسی نخاعی حین عمل، استفاده از پمپ کنترل درد برای ۲۴ ساعت نخست و تجویز داروهای مسکن مناسب انجام میشود، بهطوریکه بیماران معمولاً درد قابلتحملی را تجربه میکنند.
؟ علت کبودی شدید پوست بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن چیست؟
به دلیل استفاده از داروهای ضدلخته پس از جراحی و آسیب طبیعی به عروق ریز مویرگی در حین عمل، بروز کبودی در هفتهی اول پس از جراحی طبیعی است و معمولاً بهسرعت و بدون نیاز به مداخلهی خاص بهبود مییابد.
؟ علائم عفونت پس از تعویض مفصل یا پروتز چیست؟
مهمترین علائم هشداردهندهی احتمال عفونت شامل درد شدید مفصلی، محدودیت حرکتی، تورم و قرمزی شدید، گرمی موضعی و تب بالاست؛ در موارد پیشرفتهتر ممکن است فیستول پوستی همراه با ترشح چرکی نیز ایجاد شود. در صورت مشاهدهی هر یک از این علائم، مراجعهی فوری به جراح معالج ضروری است.
؟ علت عفونت پس از تعویض مفصل چیست؟
علت بروز عفونت به زمان ایجاد آن بستگی دارد؛ عفونتهایی که در هفتههای نخست پس از جراحی رخ میدهند معمولاً منشأ حینعمل دارند، در حالیکه عفونتهای دیرتر معمولاً از طریق انتشار میکروبی از منبعی دیگر در بدن ایجاد میشوند. روش درمان بر اساس نوع و زمان بروز عفونت، توسط جراح ارتوپد تعیین میشود و در صورت درمان صحیح، معمولاً قابل بهبودی است.
؟ در صورت خرابی پروتز، امکان تعویض مجدد آن وجود دارد؟
بله؛ در صورت نیاز، جراحی تعویض مجدد پروتز که به آن «ریویژن مفصلی» گفته میشود قابل انجام است. این جراحی معمولاً پیچیدهتر از جراحی اولیه است و نیازمند تجربهی بالای جراح است.
؟ علت صدا بعد از تعویض مفصل زانو چیست؟
پروتز زانو به دلیل جنس فلزی و پلیاتیلنی اجزای خود، ممکن است تا حدودی صدا تولید کند؛ این صدا معمولاً ناشی از برخورد اجزای فلزی با پلیاتیلن یا با استخوان اطراف مفصل (بهویژه کشکک) است. در صورتیکه این صدا با درد یا محدودیت حرکتی همراه نباشد جای نگرانی ندارد و معمولاً با گذشت زمان کاهش مییابد.
؟ چرا بعد از تعویض مفصل زانو دچار یبوست یا اسهال شدم؟
مشکلات گوارشی پس از این جراحی معمولاً ناشی از استفاده از آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف پیشگیرانه (که فلور طبیعی روده را تحتتأثیر قرار میدهند) و همچنین مصرف مسکنهای قوی (که حرکات روده را کاهش میدهند) است. مصرف کافی مایعات و غذاهای فیبردار میتواند به کاهش این مشکل کمک کند؛ در موارد شدید حتماً باید به پزشک مراجعه شود.
؟ چه علائم هشداردهندهای بعد از جراحی نیازمند مراجعهی فوری است؟
تورم ناگهانی و شدید ساق پا، درد و قرمزی غیرمعمول ساق (که میتواند نشانهی لختهی خون باشد)، تنگی نفس ناگهانی، تب بالا، ترشح چرکی از محل زخم و افزایش ناگهانی درد مفصل از علائمی هستند که نیازمند تماس فوری با جراح یا مراجعه به اورژانساند و نباید به تأخیر بیفتند.
؟ آیا بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن امکان استحمام وجود دارد؟
بله؛ حتی بلافاصله پس از جراحی نیز با استفاده از پانسمان ضدآب، امکان استحمام برای بیماران فراهم است.
؟ تا چند وقت بعد از جراحی نیاز به پانسمان است و بخیهها چه زمانی کشیده میشوند؟
معمولاً تا حدود دو هفته، تعویض روزانهی پانسمان با گاز استریل توصیه میشود؛ در صورت مرطوبشدن مکرر یا ترشح زیاد، دفعات تعویض پانسمان افزایش مییابد. اگر بخیهها از نوع جذبی نباشند، معمولاً پس از حدود دو هفته و با نظر ارتوپد کشیده میشوند.
؟ آیا بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن میتوانم هواپیما سوار شوم؟ آیا در فلزیاب فرودگاه هشدار داده میشود؟
پرواز پس از چند هفته از جراحی و با تأیید جراح، معمولاً بلامانع است؛ بهدلیل خطر لختهشدن خون در پروازهای طولانی، حرکتدادن مکرر پا و استفاده از جوراب واریس توصیه میشود. وجود پروتز فلزی میتواند هشدار دستگاه فلزیاب فرودگاه را فعال کند؛ همراهداشتن کارت یا گواهی مربوط به پروتز میتواند فرایند بازرسی را تسهیل کند.
؟ آیا بعد از تعویض مفصل زانو یا لگن میتوانم ورزش کنم و چه ورزشهایی مجازند؟
پس از پایان دوران نقاهت اولیه، ورزشهای کمفشار مانند پیادهروی، شنا، دوچرخهسواری سبک و یوگای ملایم معمولاً توصیه میشوند، چون به تقویت عضلات اطراف مفصل کمک میکنند بدون آنکه فشار زیادی بر پروتز وارد کنند. ورزشهای پرفشار و پرضربه مانند دویدن، فوتبال یا پرشهای مکرر برای حفظ طولعمر پروتز توصیه نمیشوند و انتخاب نهایی باید با نظر جراح معالج انجام شود.
؟ ورزش برای آرتروز زانو و لگن مفید است؟
تمرینات نرمشی که بهصورت ایزومتریک انجام شوند و فشار مستقیمی به سطح مفصل وارد نکنند، در تقویت عضلات مهمی مانند عضلهی چهارسر ران، عضلات لگن و عضلات اطراف ستون فقرات نقش دارند و میتوانند به بهبود علائم آرتروز کمک کنند.
؟ پیادهروی برای آرتروز مفید است؟
پیادهروی در حدی که عضلات دچار خستگی نشوند و توانایی حمایت از مفصل را از دست ندهند، برای تقویت عضلات و سلامت عمومی بدن مفید است. میزان مناسب پیادهروی برای هر فرد متفاوت است؛ پیادهروی در آب و استخر بهویژه گزینهی بسیار مناسبی است، چون فشار وارد بر مفصل را به حداقل میرساند.
؟ چه تغذیهای برای پیشگیری یا کنترل آرتروز زانو مفید است؟
مصرف لبنیات تازه، میوه و سبزیجات حاوی ویتامین C و آنتیاکسیدان، کلسیم کافی برای پیشگیری از پوکی استخوان و در افراد مستعد، مکملهای غضروفساز (با تجویز پزشک) میتواند مفید باشد. در مقابل، پرهیز از غذاهای پرچرب و چاقکننده و استفاده از رژیم غذایی پرپروتئین و پرفیبر میتواند در بهتأخیرانداختن ابتلا به آرتروز نقش مؤثری داشته باشد.
؟ طولعمر پروتز زانو یا لگن چند سال است؟
بهطور میانگین، طولعمر پروتز بین ۲۰ تا ۲۵ سال تخمین زده میشود. این میزان به عوامل مختلفی از جمله نوع جراحی و دقت جایگذاری پروتز، بیماریهای زمینهای مانند پوکی استخوان شدید، شیوهی استفاده و وزن بیمار و همچنین مصرف دخانیات بستگی دارد که هرکدام میتوانند این مدت را کاهش دهند.
؟ بهترین مسکن برای درد زانو یا لگن چیست؟
در دردهای شدید و ناگهانی، داروهایی مانند دیکلوفناک، ایندومتاسین یا ناپروکسن معمولاً مؤثرند؛ در دردهای مزمن که نیاز به مصرف طولانیمدت دارند، داروهایی مانند ملوکسیکام، سلکوکسیب یا استامینوفن ترجیح داده میشوند. مصرف هرگونه دارو، بهویژه در دورههای طولانی، باید حتماً با تجویز و نظارت پزشک انجام شود.
؟ تعویض مفصل زانو در آقایان بیشتر است یا خانمها؟
شیوع تعویض مفصل زانو در جوامع مختلف در زنان بیشتر از مردان گزارش شده است؛ برای مثال در مراجعین خانه زانو، از هر ده بیمار تقریباً نه نفر خانم و یک نفر آقا هستند.
؟ چگونه بهترین جراح تعویض مفصل را انتخاب کنم؟
بهترین منبع برای انتخاب جراح، تجربهی مستقیم بیمارانی است که پیشتر توسط همان جراح عمل شدهاند، بهویژه آشنایان و اقوام نزدیک. مشورت با کادر درمانی بیمارستانهای فعال در حوزهی ارتوپدی و بررسی منابع غیرتبلیغاتی که به آمار واقعی جراحیها و مستندات جراحیهای موفق اشاره میکنند نیز کمککننده است. امروزه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای بررسی سوابق و اعتبار حرفهای جراحان نیز بهعنوان یکی از منابع تکمیلی مورد استفاده قرار میگیرد.
؟ بهترین برند پروتز برای تعویض مفصل زانو یا لگن کدام است؟
برندهای معتبر جهانی که مورد تأیید اکثر جراحان ارتوپد هستند عمدتاً آمریکایی و آلمانیاند و شامل دپوییسینتس، زیمر بایومت، استرایکر، اسکولاپ، اسمیتاندنفیو و پیتر برهم میشوند. انتخاب برند مناسب برای هر بیمار باید با نظر جراح و بر اساس شرایط اختصاصی مفصل انجام شود.
؟ پروتز CCK چیست؟
پروتز CCK نوعی پروتز با میزان کانسترین (محدودیت حرکتی کنترلشده) بالاتر است که در بیمارانی استفاده میشود که دچار آسیب یا نقص در رباطهای داخلی یا خارجی مفصل زانو هستند و به ثبات بیشتری از سوی پروتز نیاز دارند.
؟ پروتز هینج (لولایی) چیست و چه تفاوتی با پروتز معمولی دارد؟
پروتز هینج یا لولایی معمولاً در جراحیهای تعویض مجدد (ریویژن) یا در بیمارانی با اختلال شدید عصبیعضلانی و بیثباتی بالای مفصل استفاده میشود. در این نوع پروتز، اجزای فلزی بهوسیلهی یک مکانیزم لولایی به یکدیگر متصل میشوند تا ثبات مفصل در نبود رباطهای کافی تأمین شود.
؟ هزینهی تعویض مفصل زانو یا لگن چقدر است؟
هزینهی این جراحی به عوامل مختلفی از جمله نوع بیمه، نوع و برند پروتز انتخابی و تعرفهی جراح بسته به سابقه و تجربهی او بستگی دارد. برای برآورد هزینه با مطب تماس بگیرید.
هیچ سوالی با این عبارت پیدا نشد؛ عبارت دیگری را امتحان کنید یا مستقیماً با مطب تماس بگیرید.
سوال شما بین این موارد نبود؟
هر بیمار شرایط جسمی منحصربهفرد خودش را دارد؛ برای دریافت مشاورهی تخصصی و بررسی دقیق پروندهی پزشکی خود، مستقیماً با تیم دکتر شایان توابی در «خانه زانو» تماس بگیرید.