نتایج تعویض کامل زانو پس از استئوتومی تیبیال بالایی؛ مقایسه‌ای علمی و بی‌طرفانه
مروری روان و دقیق بر یک مطالعهٔ کوهورت همسان‌شده از کلینیک مایو (Mayo Clinic) دربارهٔ بقای ایمپلنت، نرخ جراحی مجدد و نتایج گزارش‌شده توسط بیماران، در کسانی که پیش از تعویض مفصل زانو (TKA) تحت عمل استئوتومی تیبیال بالایی (HTO) قرار گرفته‌اند، در مقایسه با بیمارانی که مستقیماً TKA اولیه شده‌اند.
محققان کلینیک مایو در آمریکا، پرونده ۱۳۴ بیمار را که پیش از تعویض کامل زانو، عمل استئوتومی تیبیال بالایی (روشی حافظ مفصل که معمولاً برای بیماران جوان‌تر با آرتروز محدود به یک بخش از زانو انجام می‌شود) داشته‌اند، با ۲۶۸ بیمار همسان که مستقیماً TKA اولیه شده بودند مقایسه کردند. نتیجهٔ نهایی روشن است: نرخ جراحی مجدد، نرخ عفونت و نمرات عملکردی بیماران در هر دو گروه، در میانگین پیگیری بیش از یک دهه، تفاوت آماری معناداری نداشت. این یافته اطمینان‌بخش مهمی برای بیمارانی است که در سنین جوان‌تر با استئوتومی، مفصل طبیعی خود را حفظ کرده‌اند و سال‌ها بعد به تعویض مفصل نیاز پیدا می‌کنند.
چرا این پرسش برای بیماران و جراحان اهمیت دارد؟
تعویض کامل مفصل زانو معمولاً درمان استاندارد آرتروز پیشرفتهٔ زانو است، با بقای حدود ۹۳ درصد در ۱۵ سال و ۸۲ درصد در ۲۵ سال. اما در بیماران جوان‌تر که آرتروز عمدتاً یک‌طرفه (محفظهٔ داخلی زانو) دارند، بسیاری از جراحان استئوتومی تیبیال بالایی را به‌عنوان روشی حافظ مفصل و مقدماتی پیشنهاد می‌دهند تا نیاز به تعویض مفصل را برای سال‌ها به تعویق بیندازند.
نگرانی رایج این بوده که آیا جراحی قبلی استئوتومی، از جمله انحراف محور اندام، محل قبلی برش استخوان و باقی‌ماندهٔ سخت‌افزار جراحی، می‌تواند تعویض بعدی زانو را دشوارتر کرده یا نتایج آن را ضعیف‌تر کند. شواهد پیشین عمدتاً از جمعیت‌های اروپایی و آسیایی به‌دست آمده بود و داده‌های آمریکایی با پیگیری بلندمدت و گروه کنترل مناسب، کمیاب بود؛ همین خلأ انگیزهٔ اصلی این پژوهش کلینیک مایو بوده است.
روش انجام مطالعه
نتایج کلیدی: مقایسهٔ دو گروه
جدول زیر مهم‌ترین شاخص‌های مقایسه‌ای میان بیماران با سابقهٔ استئوتومی و بیماران با تعویض اولیهٔ زانو را نشان می‌دهد.
در هر دو گروه، نمرات زانو و نمرات عملکردی KSS در بازه‌های ۲، ۵ و ۱۰ سال پس از عمل به‌طور معناداری بهبود یافت. نکتهٔ مهم این است که در تمام این بازه‌های زمانی، هیچ تفاوت معناداری میان دو گروه دیده نشد؛ یعنی بیمارانی که پیش از تعویض زانو، استئوتومی نیز شده بودند، از نظر رضایت و عملکرد پس از عمل، نتیجه‌ای همتراز با بیمارانی داشتند که مستقیماً TKA اولیه شده بودند.
جمع‌بندی و برداشت بالینی
یافته‌های این مطالعهٔ گستردهٔ آمریکایی، با میانگین پیگیری بیش از یک دهه، نگرانی رایج دربارهٔ دشواری تعویض زانو پس از استئوتومی قبلی را رد می‌کند. نرخ جراحی مجدد، نرخ عفونت و رضایت بیماران در هر دو گروه HTO-TKA و TKA تنها، عملاً یکسان بوده است.
تنها تفاوت قابل‌توجه، ضخامت بیشتر اینسرت پلی‌اتیلن مصرفی در بیماران با سابقهٔ استئوتومی بوده که احتمالاً به دلیل برداشتن استخوان بیشتر در ناحیهٔ تیبیا طی جراحی اول رخ می‌دهد؛ نکته‌ای که اهمیت برنامه‌ریزی دقیق پیش از عمل تعویض مفصل را در این بیماران برجسته می‌کند.
به بیان ساده: برای بیماران جوان‌تر مبتلا به آرتروز محدود به یک بخش از زانو، استئوتومی تیبیال بالایی همچنان گزینه‌ای معتبر و ایمن برای به‌تعویق‌انداختن تعویض مفصل است، بدون آنکه در آینده مانع دستیابی به نتیجهٔ مطلوب از تعویض کامل زانو شود.
- انجام تمام جراحی‌ها در یک مرکز ارجاعی تخصصی، که ممکن است تعمیم‌پذیری نتایج را محدود کند.
- غلبهٔ روش قدیمی‌تر استئوتومی گوه بستهٔ جانبی، در حالی‌که امروزه گوهٔ بازشوندهٔ داخلی رایج‌تر است.
- عدم بررسی درجهٔ رادیوگرافیک آرتروز پیش از عمل (کلگرن-لاورنس).
- کاهش تدریجی نرخ پاسخ‌دهی پرسش‌نامه‌های بیماران در پیگیری‌های بلندمدت.
- تعداد نسبتاً محدود موارد جراحی مجدد و عفونت که قدرت آماری تحلیل را کاهش می‌دهد.
نرخ جراحی مجدد و عفونت میان بیماران با سابقهٔ استئوتومی تیبیال بالایی و بیماران همسان با تعویض اولیهٔ زانو، تفاوت آماری معناداری نداشت و نمرات رضایت بیماران در هر دو گروه قابل مقایسه بود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که استئوتومی قبلی، طول عمر ایمپلنت یا نتایج بالینی تعویض بعدی مفصل زانو را در جمعیت آمریکایی تضعیف نمی‌کند.
پرسش‌های پرتکرار بیماران
آیا انجام استئوتومی تیبیال بالایی، تعویض بعدی زانو را سخت‌تر می‌کند؟
چه کسانی کاندید مناسب استئوتومی تیبیال بالایی هستند؟
آیا رضایت بیماران پس از تعویض زانو در این دو گروه متفاوت بود؟
چرا ضخامت اینسرت پلی‌اتیلن در بیماران با سابقهٔ استئوتومی بیشتر بود؟
خانه زانو • سعادت‌آباد، میدان فرهنگ، خیابان محمدعلی کشاورز، پلاک ۲۷